Οι 20 καλύτεροι rock δίσκοι του κομμουνιστικού κόσμου

ΣΤΕΛΙΟΣ ΒΟΓΙΑΤΖΑΚΗΣ
Posted on Οκτώβριος 25, 2017, 8:00 πμ
5 mins

Ένας αιώνας συμπληρώνεται από την Οκτωβριανή Επανάσταση και το rockyourlife.gr ρίχνει μια ματιά στις rock δημιουργίες των κομμουνιστικών χωρών. Για τους 20 καλύτερους rock δίσκους του ανατολικού μπλοκ και γενικότερα των κομμουνιστικών χωρών γράφει ο συλλέκτης και συνιδρυτής της Cosmic Eye Records, Σπύρος “Spacefreak” Παπαναστασάτος.

Είχε rock το Ανατολικό Μπλοκ;
-Ναι, διαχρονικό και όλων των ειδών και ιδιωμάτων.

Κυνηγήθηκε το rock στις χώρες αυτές από τα κομμουνιστικά καθεστώτα;
-Και ναι και όχι. Εξαρτάται από την εποχή, το συγκεκριμένο καθεστώς -άλλο πχ. η Γιουγκοσλαβία, άλλο η Τσεχοσλοβακία μετά την Άνοιξη της Πράγας- και το επίπεδο πολιτικής και κοινωνικής πρόκλησης των συγκροτημάτων. Σε γενικό επίπεδο, πάντως, η καλλιτεχνική δημιουργία επιδοτούνταν κρατικά -όχι πάντα άνευ ιδιοτέλειας- και οι κυκλοφορίες έπαιρναν κρατική έγκριση πριν τυπωθούν σε δίσκο, τις περισσότερες φορές στις κρατικές εταιρείες.

Υπάρχει κάποια σκηνή που υπερτερούσε σε σχέση με τις άλλες;
-Λόγω της τεράστιας παράδοσης των συγκεκριμένων κρατών στη jazz και στη κλασσική μουσική, την δεκαετία του 70 παρατηρήθηκε μεγάλη άνθιση στο jazz rock, στο fusion και στο progressive. Η Σοβιετική Ένωση κυρίως, αλλά και η Ρουμανία, έδωσαν επίσης εξαιρετικά δείγματα ηλεκτρονικής και σύγχρονης μουσικής, αλλά αυτό δεν είναι αντικείμενο του παρόντος. Ακολούθως, στο γύρισμα του ήχου που επήλθε στο rock με την επίδραση του punk, το οποίο ήταν εξαιρετικά δημοφιλές στην Πολωνία και στη Γιουγκοσλαβία, το new wave πήρε σταδιακά τα ηνία. Το συμπέρασμα που έχω καταλήξει είναι ότι δεν υπήρχε καμμία καθυστέρηση στη παρακολούθηση των δυτικών τάσεων που εμφάνισε το rock του Ανατολικού Μπλοκ. Μικρότερη παραγωγή σε δίσκους, προφανώς. Χαμηλότερη ποιότητα, επ’ ουδενί.

Είχαν οι καλλιτέχνες του Ανατολικού Μπλοκ τη δική τους φωνή;
Αν εξαιρέσει κανείς τα σύνολα του mainstream rock που υπήρχαν και εκεί κατά κόρον αντιγράφοντας τα πασίγνωστα δυτικά, υπήρχε χαρακτηριστικός ήχος βάσει του οποίου ξεχώριζε το ενδιαφέρον κομμάτι της παραγωγής κάθε χώρας, ώστε να μιλάμε για ήχους-σφραγίδα. Μια προσεκτική ακρόαση δίσκων της λίστας που ακολουθεί αποδεικνύει το παραπάνω.

Είναι η λίστα των 20 καλύτερων ή των 20 σημαντικότερων rock δίσκων της εποχής του κομμουνισμού σε αυτές τις χώρες;
Για μερικούς δίσκους ισχύει το πρώτο, για άλλους το δεύτερο και για ορισμένους και τα δύο. Στην ουσία όμως πρόκειται για την εικοσάδα που ξεχώρισα μετά από τη 40ετή ενασχόλησή μου με το ροκ και τα παρακλάδια του σε όλες τις χώρες του πλανήτη. Και κινήθηκα κάτω από το τρίπτυχο: σημαντικός – καλύτερος – αγαπημένος και υπό το περιορισμό να έχει κυκλοφορήσει την εποχή που οι χώρες αυτές βρίσκονταν υπό κομμουνιστικό καθεστώς.

Προτείνω δε να μπείτε στο κόπο. Αξίζει…
Καλή απόλαυση!

 

Czeslaw Niemen-Enigmatic (Πολωνία, 1969)
Έχοντας την αφετηρία του στη pop σκηνή των 60s, προς το τέλος της δεκαετίας ο Niemen είχε εξελιχθεί σε ηγετική περσόνα για το πολωνέζικο rock, προσφέροντας δεκάδες δίσκους σε μια ποικιλία ειδών που εκτείνονταν από το καθαρόαιμο rock, μέχρι το fusion prog και τα experimental electronics. To album που κυκλοφόρησε με τον τίτλο «Enigmatic» είναι στη βάση του ένας rock δίσκος με bluesy και soul στοιχεία, φωνητική ερμηνεία που φέρνει σε Joe Cocker της ίδιας εποχής, το οποίος όμως εκτρέπεται στα όρια του heavy prog λόγω του ξεσαλώματος στο Hammond από τον Πολωνό βιρτουόζο. Απολαυστικότατο.

Collegium Musicum-Konvergencie (Τσεχοσλοβακία, 1971)
Οδηγούμενοι από τον προσφάτως αποβιώσαντα μάγο των keyboards Marián Varga, οι Collegium Musicum ήταν ένα από τα πλέον ριζοσπαστικά και καινοτόμα rock συγκροτήματα της εποχής τους, τελειοποιώντας την προσέγγιση rock και κλασσικής μουσικής που εφάρμοσαν οι βρετανοί Nice, για να την οδηγήσουν σε επίπεδα δημιουργικότητας εφάμιλλα των πειραματισμών συγκροτημάτων όπως οι Egg και οι Caravan. Σε αυτόν τον διπλό δεύτερο δίσκο τους, ξεδιπλώνουν τις αρετές τους σε μακροσκελή κομμάτια, ένα σε κάθε πλευρά του δίσκου, πιστοποιώντας όχι μόνο την αρτιότητά τους ως μουσικοί, αλλά και τη μοναδική τους ικανότητα να αναμιγνύουν rock, blues, κλασσική και jazz σε ένα λεπτεπίλεπτο αποτέλεσμα. Σημαντικότατο album.

Modry Efekt-Nová Syntéza (Τσεχοσλοβακία, 1971)
Το συγκρότημα του περίφημου κιθαρίστα Radim Hladik, που ξεκίνησαν στα 60s ως Blue Effect σε blues/beat ύφος για να περάσουν με το γύρισμα της δεκαετίας σε ένα περίπλοκο heavy fusion progressive το οποίο προς τα μέσα των 70s θα το εξελίξουν σε space prog στα χνάρια των Eloy. O δίσκος που παρουσιάζω στέκεται περισσότερο στο jazzy ύφος τους και είναι ηχογραφημένος σε συνεργασία με την Czech Radio Jazz Orchestra, χαρακτηρίζεται δε από ένα τεράστιο, δυσθεόρατο ήχο που δανείζεται τόσο από το αμερικάνικο brass rock, όσο και από την jazz των big bands χωρίς να τα ανακατεύει, αλλά και χωρίς να αποφασίζει από πια πλευρά θα γείρει περισσότερο, βομβαρδίζοντας τον ακροατή με διαρκές εναλλαγές που τον κρατούν «στη τσίτα» καθ’ όλη τη διάρκεια της ακρόασης. Και φυσικά το παίξιμο του Hladik είναι από άλλο πλανήτη.

Flamengo-Kuře V Hodinkách (Τσεχοσλοβακία, 1972)
Άλλη μια μπάντα που ξεκίνησε στη Πράγα από τα mid-60’s για να κυκλοφορήσει το ντεμπούτο της στη δεκαετία του 70, έχοντας εξελιχθεί σε ένα jazz rock σύνολο που δανείζεται επιρροές από μπάντες όπως οι Colloseum και οι Traffic για να τις φιλτράρει μέσω του brass ύφους που ακολουθούσαν τα τοπικά fusion συγκροτήματα, καταλήγοντας σε ένα φλεγόμενο παίξιμο που όμοιό του συναντιέται μόνο στους συμπατριώτες τους Modry Efekt. Οι στίχοι του συγκεκριμένου δίσκου θεωρήθηκαν προσβλητικοί από τις τσεχοσλοβάκικες αρχές, για να απαγορευτεί λίγο μετά τη κυκλοφορία του και να επανέλθει στο προσκήνιο, διεθνοποιημένα πλέον, με τον κύκλο των επανεκδόσεων που ακολούθησαν την εμφάνιση του CD. Στη Τσεχία θεωρείται πλέον θρυλικός δίσκος.

Omega- 200 Years Αfter Τhe Last War (Ουγγαρία, 1974)
Οι Omega είναι από τα μακροβιότερα συγκροτήματα του ανατολικού μπλοκ, αφού ξεκίνησαν από τα 60s ως beat μπάντα για να εξελιχθούν σε ένα από τα πιο γνωστά ουγγρικά heavy progressive σύνολα στα 70s. Αναδείχθηκαν δε στο πιο επιτυχημένο σύνολο της Ουγγαρίας έξω από τα σύνορα της χώρας τους, επειδή αρκετοί δίσκοι τους κυκλοφόρησαν παράλληλα από τη γερμανική εταιρεία Bacillus και εκδόθηκαν και σε διάφορες άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων και η δική μας την οποία επισκέφτηκαν για συναυλίες στις αρχές τις δεκαετίας του 80. Το συγκεκριμένο album είναι το δεύτερο που κυκλοφόρησε με γερμανική ετικέτα και αποτελεί ένα δυνατό παράδειγμα heavy progressive που χρωστά απευθείας τις επιρροές του στους Uriah Heep, Deep Purple και Pink Floyd, με το 19λεπτο κομμάτι «Suite» να καταλαμβάνει όλη τη πρώτη πλευρά του δίσκου σε μια πανδαισία συμφωνικού rock. Οι θιασώτες του mellotron θα απογειωθούν.

Plastic People Of The Universe-Egon Bondy’s Happy Hearts Club Banned (Τσεχοσλοβακία, 1974)
Συγκρότημα θρύλος και πιθανόν οι αντιπροσωπευτικότεροι εκπρόσωποι της underground σκηνής της Πράγας. Γνωστοί για τις διώξεις που υπέστησαν από το σοβιετόφιλο καθεστώς, λόγω της απροθυμίας τους να αποκτήσει ο ήχος τους «κρατική έγκριση» και της επιμονής τους να παίζουν αυτό που γουστάρουν χωρίς να έχουν την αποδοχή των αρχών. Αποτέλεσμα του παραπάνω, να μαζέψουν στον περίγυρό τους τους αντιφρονούντες της εποχής και να υποστούν διώξεις, με συνέπεια την καθυστερημένη κυκλοφορία του συγκεκριμένου δίσκου στη Γαλλία το 1978. Ο ήχος τους γεμάτος ατονικότητα και παραφωνίες που έρχονται κατευθείαν από την παράδοση της free jazz, χρωστά επίσης πολλά στην επαναληπτικότητα των Velvet Underground, το άναρχο ύφος των Fugs και την ανατρεπτικότητα του Frank Zappa, εκπέμπει ένα κλειστοφοβικό ύφος που καθρεφτίζει τη σκοτεινιά και ανελευθερία της εποχής. Συνοδεύεται από 60σέλιδο βιβλίο τιτλοφορούμενο «Το χαρούμενο γκέττο» που περιγράφει τις περιπέτειες της μπάντας και των υποστηρικτών της με το καθεστώς και σκιαγραφεί το τοπικό underground.

Grupo De Experimentacion Sonora Del ICAIC- Grupo de Experimentación Sonora del ICAIC (Κούβα, 1974)
Είχε η Κούβα rock; Την απάντηση την έχει δώσει, μεταξύ άλλων ο «πολύς» Silvio Rodríguez, που εδώ οδηγεί τις ροκ επιρροές του, μέσω της τεράστιας λαϊκής παράδοσης της πατρίδας του, σε μια καλλιεργημένα έντεχνη ψυχεδέλεια που στα φρικαρισμένα ύψη της πρώτης πλευράς, φέρνει στο νου μου ως κάτι αντίστοιχο, το LP των ιταλών Le Stelle Di Mario Schifano. Ακριβώς όπως και αυτός ο τελευταίος, το εκπληκτικό αυτό album του κουβανέζικου συνόλου, έχει μία πρώτη πλευρά που βρίσκεται καρφωμένη στο υπερπέραν και μία δεύτερη που πατά μεν στο έδαφος, αλλά περιέχει κομψοτεχνήματα έντεχνου ψυχεδελισμού που θα μπορούσαν άνετα να εμπεριέχονται στα κλασσικά end of the 60s albums του ιδιώματος. Δίσκος που αν ακουστεί από ευρύτερο κοινό, θα διαλύσει πολλές εκ του πονηρού καλλιεργημένες ψευδαισθήσεις.

S Vremena Na Vreme-S Vremena Na Vreme (Γιουγκοσλαβία, 1975)
Ήμουν σε δίλημμα αν θα παρουσίαζα τους S Vremena Na Vreme, τους Πολωνούς Ossian ή τους καταπληκτικούς Ούγγρους Kolinda σ’ αυτή τη λίστα, αποφάσισα όμως τους πρώτους λόγω του εντονότερου ροκ ύφους σε σχέση με τους άλλους δύο. Το συγκεκριμένο LP είναι το καλύτερο folk rock που εμφάνισε η γιουγκοσλάβικη σκηνή της 10ετιας του 70. Ένα folk rock που παρότι δεν ξεφεύγει από τις ακουστικές του ρίζες και τον αναμενόμενο εμπλουτισμό του με ηλεκτρικά όργανα και rock drive, απλώνεται σε πιο progressive δρόμους. Ο δίσκος χαρακτηρίζεται από την εξαντλητική χρήση του sargija -βαλκανική εκδοχή του μπαγλαμά- που προσδίδει μια ιδιότυπη μελωδικότητα στα κομμάτια, η οποία πατάει συχνά πάνω σε ένα χαλί από synthesizers και Hammond αποκτώντας μία νοσταλγικά ψυχεδελική διάθεση. Έξοχο!

Phoenix-Canto Fabule (Ρουμανία, 1975)
Ακούγοντας την εισαγωγή του διπλού αυτού LP περιμένεις να φορτώσει ένα καθαρό ανελέητο heavy metal, στην ουσία όμως η σύνθεση εξελίσσεται σε ένα heavy progressive που σου κόβει την ανάσα με την αριστοτεχνική του αρχιτεκτονική, έτσι όπως είναι δομημένο με folk στοιχεία, τόσο Ρουμανο-τσιγγάνικα όσο και της Jethro Tullικής σχολής, και τις θεατρικές προεκτάσεις που δίνει στη σύνθεση ο τραγουδιστής. Στη συνέχεια κάνουμε μια βόλτα στο μεσαίωνα, περνάμε σε end of 60s flower ψυχεδέλεια για να ξαναβυθιστούμε στο underground heavy rock συγκροτημάτων όπως οι High Tide και να επιστρέψουμε στο progressive. Μοναδικός δίσκος που άνετα «ρίχνει στ’ αυτιά» σε δίσκους δυτικών συγκροτημάτων που θεωρούνται κλασσικοί στο είδος τους. Απίστευτο, αν σκεφτεί κανείς που τέτοιο υλικό ηχογραφήθηκε στη Ρουμανία εν έτει 1974.

S.B.B.-Nowy Ηoryzont (Πολωνία, 1975)
Οι Search, Break-Up and Build είναι από τα σημαντικότερα πολωνικά συγκροτήματα. Έχοντας στις τάξεις τους τον συμπατριώτη μας και καταπληκτικό κιθαρίστα Αποστόλη Άνθιμο και τον πολυοργανίστα Josef Skrzek, παίρνουν τις καλύτερες στιγμές των Camel και Soft Machine, δημιουργώντας ένα μελωδικό progressive με jazzy πινελιές και acid απόηχους που έχει σαφέστατα τη δική τους προσωπική σφραγίδα. Στη δεύτερη πλευρά δε που περπατούν σε πιο avant μονοπάτια στο 20λεπτο «Freedom With Us» θαυμάζουμε την άνεσή τους να ταξιδεύουν σε απαιτητικές μουσικές χωρίς να ακούγονται ακαδημαϊστές. Μεγάλος δίσκος!

Progresiv TM-Dreptul De A Visa (Ρουμανία, 1976)
Το ντεμπούτο των ρουμάνων Progresiv Timisoara δεν είναι τίποτα λιγότερο από ένα κλασσικό album στο χώρο του ευρωπαϊκού heavy progressive, εφάμιλλο -αν όχι καλύτερο- από πολλά «ιερά τέρατα» του είδους. Ξεκινώντας από τον ξερό κιθαριστικό ήχο που ξεχώρισε albums όπως αυτά των πρώτων U.F.O. και Black Sabbath, γλυκαίνοντάς τον με φλάουτο -χωρίς να θυμίζουν Jethro Tull- οδηγούνται σε παρόμοιες heavy ψυχεδελίζουσες ατμόσφαιρες με αυτές του δεύτερου High Tide ή των ιταλικών συγκροτημάτων των αρχών του 70, όπως οι Osanna, Delerium, Procession κλπ. Το ρίχνεις στο πικάπ και δεν σταματάς να προσκυνάς: μουσικάρες, ηλεκτρική ενέργεια, γκρουβιά, πώρωση, αστείρευτες ιδέες, αγάπη γι’ αυτό που σου μεταδίδουν και τη μοναδική ατμόσφαιρα μιας εποχής που ΔΕΝ ξανάρχεται για το ροκ. Όσοι νεοστονεράδες θεωρούν ότι μπάντες σαν τους Witchcraft ή τους Blood Ceremony έχουν «πιάσει τον παππά απ’ τ’ αρχίδια» είναι βαθιά νυχτωμένοι… Εδώ είναι ο αυθεντικός «καπνισμένος» ήχος!

Smak-Crna Dama (Γιουγκοσλαβία, 1977)
Hard rock πανδαισία, τόσο επιτηδευμένη και δουλεμένη στη λεπτομέρειά της που άνετα περνιέται για πρωτοκλασάτο AOR prog. Στον δεύτερο αυτόν δίσκο τους οι Γιουγκοσλάβοι παικταράδες θυμίζουν έντονα το γερμανικό group Karthago, τα funk περάσματα των Kraan, τον εμπορικό hard ήχο των πρώτων Foreigner και τα κιθαριστικά περάσματα του Page στους Led Zeppelin. Ασυνήθιστη μίξη, αλλά περιέργως δουλεύει χωρίς να είναι ενοχλητική, τουναντίον τις περισσότερες φορές φτάνει στο επίπεδο του απολαυστικού ενίοτε δε και του εξαίσιου, όπως πχ στο «Domaci Ζadatak» που τα ακουστικά πιάνα δίνουν πάσα στο Hammond και αυτό με τη σειρά του στον επίλογο με τα σύνθια. Ανάμεσα στα καλύτερα δείγματα του βαλκανικού ροκ.

Stern-Combo Meissen-Weisses Gold (Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, 1978)
Το κορυφαίο progressive rock συγκρότημα της Ανατολικής Γερμανίας στον πλέον συμφωνικό δίσκο του. Concept θέμα, πολύπλοκες συνθέσεις γεμάτες keyboard εξτραβαγκάντζες, διαρκείς επιδείξεις δεξιοτεχνίας και ένα υποδόρειο φλερτ με τον κλασσικίζοντα τευτονικό ρομαντισμό. Πομπώδες και κραυγαλέο στον υπερθετικό, ο απόλυτος δίσκος για τους οπαδούς των Emerson, Lake & Palmer ή των προσωπικών έργων του Rick Wakeman.

Igra Staklenih Perli-Igra Staklenih Perli (Γιουγκοσλαβία, 1979)
To Παιχνίδι με τις Γυάλινες Χάντρες είναι μία μοναδική περίπτωση για group της Ανατολικής Ευρώπης. Εδώ μιλάμε για τους κοσμοναύτες του Βελιγραδίου, μία μπάντα που μπορεί πολύ εύκολα να στροβιλίσει το μυαλό σου σε μία δίνη space progressive που έχει προκύψει από μια μαστουρωμένη μίξη Hawkwind και πρώτων Pink Floyd με το kraut rock των Can. Το ντεμπούτο τους, είναι απλώς ένα από τα πιο τριπαριστά albums που έχουν ηχογραφηθεί σε μια εποχή όπου η ψυχεδέλεια ήταν ακόμα, όχι μόνο ήχος, αλλά και άποψη αποστασιοποίησης από τα εγκόσμια. Εμπειρία!

Begnagrad-Begnagrad (Γιουγκοσλαβία, 1982)
Ακορντεόν, κλαρινέτα, οκαρίνες, μελλόντικα, σφυρίχτρες, μαντολίνο, βιολιά, έθνικ κρουστά, σιρόπια για γαργάρες… ό,τι θες επιστρατεύουν οι ευρηματικότατοι αυτοί Σλοβένοι πλαϊ στα τυπικά όργανα ενός rock συγκροτήματος. Εδώ έχουμε έναν πρωτοποριακό δίσκο που ξεφεύγει από τα στενά όρια του rock πατώντας στην αισθητική του RIO (Rock In Opposition), για να απογειωθεί εντελώς στους χώρους της free jazz και της βαλκανικής folk. Αυτοί οι μουσικοί εκμεταλλεύονται κάθε συνθετική ή οργανική δυνατότητα που γεννά η φαντασία τους. Το πλήθος ιδεών που περιέχεται σε ένα και μόνο δίσκο σπανίως συναντιέται, ακόμα και στις μέρες μας που η μουσική πληροφόρηση είναι αντικείμενο δυο κλικ στον υπολογιστή μας. Και όλα αυτά, οι μουσικοί των Begnagrad τα εκτελούν με μια απίστευτη rock ενέργεια που σε προκαλεί να τσιτώσεις το volume στο τέρμα. Άνετα, από τα σημαντικότερα LPs που κυκλοφόρησαν στη Γιουκοσλαβία. Το avant-rock ήταν άγνωστο το 1982 ως όρος και οι Begnagrad ήταν ήδη εκεί. Τόσο σπουδαίο!

Kaos-Kaos Kuca Na Vrata (cassette album) (Γιουγκοσλαβία, 1982)
Ό,τι μετέπειτα έγινε γνωστό ως Yugo-wave, αποτέλεσε ένα από τα σπουδαιότερα παρακλάδια της νέας μουσικής που ξεπήδησε από τη πρώτη γενιά του punk. Ίσως προς αυτό συνετέλεσε και η πληθώρα συγκροτημάτων και ηχογραφήσεων η οποία επήλθε σαν αποτέλεσμα της υποστήριξης της κομμουνιστικής νεολαίας στη συγκεκριμένη σκηνή, αντίθετα από όσα αρεσκόμαστε να πιστεύουμε στη Δύση. Στη περίπτωσή μας, έχουμε να κάνουμε με ένα «χειροποίητο» DIY album που έζησε στον παράλληλο χώρο της κασσετο-μουσικής, μία διεθνή σκηνή η οποία ευδοκίμησε μέσω fanzines, συναυλιών και mail orders αφήνοντας αδιάφορο το 90% του rock κοινού, αλλά δίνοντας στους τότε μυημένους αδιαφιλονίκητα αριστουργήματα, τα οποία ανακαλύπτονται από ένα νεότερο κοινό ακροατών στις μέρες μας λόγω internet και επανεκδόσεων. Οι Kaos ήταν ένα new wave συγκρότημα με έμφαση στα synthesizers, που ακροβατούσε ανάμεσα σε ένα οργισμένο post punk και ένα μανιοκαταθλιπτικό electrowave. Με το ενεργητικό παίξιμό τους σαρώνουν τα πάντα στο διάβα τους, με την τραγουδίστρια Tea Josipovic να φέρνει προς Lene Lovich σε αμφεταμίνες και αποτελούν ένα από τα καλύτερα δείγματα των όσων προαναφέρθηκαν. Για την ιστορία, επανεκδόθηκε δύο φορές σε βινύλιο και CD μετά το 2010.

Gunesh Ensemble-Вижу Землю (Looking at the Earth) (Σοβιετική Ένωση, 1984)
Παίζεις το πρώτο κομμάτι και ξεκινάς χαλαρά να μπαίνεις στη γνώριμη τζαζογκρουβιά του brass rock των πρώτων Chicago, όμως στο δίλεπτο έκρηξη βόμβας και μπαίνουμε σε fusion funk επιστημονικού χαρακτήρα, μέχρι ν’ αρχίσουν οι …καρσιλαμάδες. Το πάθος είναι ασίγαστο, τούτοι οι μόρτες φλέγονται και ροκάρουν όπως οι καλύτεροι του είδους, με τη διαφορά ότι έχουν τον ίδιο το διάβολο για ντράμμερ. Ο Rishad Shafi δεν είναι μόνο εξωκοσμικός μετρονόμος, είναι σκέτη κατολίσθηση. Ανά πάσα στιγμή, εκεί που δεν το περιμένεις, στη κάνει γυριστή και οδηγεί το αστρόπλοιο των Gunesh Ensemble ένα πλανήτη μακρύτερα. Μεσοανατολίτικο funky progressive; Fusion anatolia από τον πλανήτη Κρόνο; Καυκάσιο thrash; Cosmic σκυλάδικο που συναντά τους Mahavishnu Orchestra; Ακριβώς αυτά! Στα 29 λεπτά τελειώνει ο δίσκος και βρίσκεσαι εξουθενωμένος. Πρέπει ν’ ακούσεις για να πιστέψεις…

Solaris-Marsbéli Krónikák (Martian Chronicles) (Ουγγαρία, 1984)
Τί μπορεί να αρχίζει σαν ένα διαστημικό ταξίδι των Tangerine Dream, να συνεχίζει στη moog πανδαισία των Manfred Mann’s Earth Band και να καταλήγει σαν οι Eloy να διαλέγονται με τους Camel; Ένας δίσκος που μόνο ως «Τα Χρονικά του Άρη» θα μπορούσε να ονομαστεί. To συγκεκριμένο LP των Solaris είναι αναμφισβήτητα ένα από τα καλύτερα δείγματα space progressive, αντλεί τη θεματολογία του από τα γραπτά του Ray Bradbury και τον ήχο του από τη χρυσή εποχή του progressive rock. Η μπάντα εντυπωσιάζει με τη δυναμική των συνθέσεων:όλος ο δίσκος είναι ένα αέναο παιχνίδισμα ανάμεσα στα keyboards, τα πετάγματα της ηλεκτρικής κιθάρας και το φλάουτο, που δίνουν την αίσθηση στον ακροατή ότι συνομιλούν στο διάστημα. Χιλιόμετρα μπροστά από ό,τι περνούσε σαν «progressive» στη Δύση εκείνη την εποχή, δηλαδή το neoprog.

Laibach-Rekapitulacija 1980-84 (Γιουγκοσλαβία, 1985)
Πολύ γνωστοί πλέον έξω από τα σύνορα της Σλοβενίας, η αμφιλεγόμενη αυτή κολλεκτίβα καλλιτεχνών αποτυπώνεται σε αυτό το box, που περιέχει studio, demo και live ηχογραφήσεις από την πρώτη περίοδό της, στην ουσιαστική της διάσταση, ως πρωτοπόροι της industrial σκηνής. Η ηχητική τους προσέγγιση τη συγκεκριμένη αυτή εποχή συνίστατο σε: ήχους βιομηχανικών μηχανημάτων, drum programming, στρατιωτικού χαρακτήρα υπόκωφα beats, στομφώδεις ομιλίες, ποιητικές απαγγελίες γεμάτες οργή/απελπισία/μισανθρωπία και τέλος ζοφερούς ηλεκτρονικούς ήχους. Αν σκεφτούμε πόσα death industrial και dark ambient σύνολα ασέλγησαν όλα αυτά τα χρόνια πάνω στη συγκεκριμένη αισθητική, τόσο αντιλαμβάνεται κανείς πόσο πιο πολύτιμο είναι το πρωτογενές υλικό.

Vagtazo Halottkemek-A Halál Móresre Tanítása (Teach Death a Lesson) (Ουγγαρία, 1988)
Αν και ξεκίνησαν το 1975, κυκλοφόρησαν δουλειές τους μόλις προς τα τέλη των 80s, λίγο πριν τη πτώση των καθεστώτων του ανατολικού μπλοκ. Οδηγούμενοι από τον ιδιοσυγκρατικό frontman Attila Grandpierre, αποκαλούν τη μουσική τους σαμανιστικό psychedelic hardcore, το οποίο στην ουσία είναι ένα ξεχαρβαλωμένο acid space punk που παρασέρνει τα πάντα σε μια δίνη maximum ενέργειας, προωθούμενης μέσω των σαμανικών κραυγών του Attila, και ταυτόχρονα υποβάλλει τον ακροατή σε μια κατάσταση χαύνωσης δια της υπνωτικής επαναληπτικότητας των συνθέσεων. Φτιαγμένο να παίζεται σε εκκωφαντική ένταση.

ΣΤΕΛΙΟΣ ΒΟΓΙΑΤΖΑΚΗΣ
Ο Στέλιος Βογιατζάκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1973. Σπούδασε δημοσιογραφία έχοντας σκοπό να περάσει τη ζωή του γράφοντας για μουσική. Στα επόμενα 20 χρόνια, τα περισσότερα εκ των οποίων είναι συντάκτης στο Έθνος, έγραψε για τα πάντα αλλά ποτέ για μουσική. Του αρέσουν οι Grand Magus αλλά και οι Take That, ο HP Lovecraft αλλά και η JK Rowling, Επίσης, δεν κουράζεται να κάνει χιλιάδες περιττά πράγματα στο Internet.