Posted On 9 Φεβρουαρίου 2017 By In Η ΤΕΧΝΗ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ, Προτεινόμενα With 758 Views

Η αρχιτεκτονική του Βερολίνου και οι Einsturzende Neubauten

Στο βιογραφικό που συνοδεύει το δελτίο τύπου για τη συναυλία των Einsturzende Neubauten γίνεται αναφορά στον χλευασμό με τον οποίο ήρθαν αντιμέτωποι στην αρχή της καριέρας τους. “Μια παράξενη παραδοξότητα μέσα στη διαιρεμένη πόλη” έλεγαν απορριπτικά όσοι δεν μπορούσαν να κατανοήσουν τη φιλοσοφία και τα βιώματα που γέννησαν την ηχητική τρομοκρατία κυρίως των πρώτων χρόνων των Neubauten.

Όσοι, όμως, βρεθούν το Σάββατο στο “Gazi Music Hall” γνωρίζουν καλύτερα, και καταλαβαίνουν ότι τα “Καταρρέοντα Νέα Κτίρια” δεν ήταν μια απλή παραδοξότητα, αλλά η πιο ειλικρινής έκφραση των σκέψεων και των συναισθημάτων που προξενούσε στο ανήσυχο μυαλό του Blixa Bargeld, του Alexander Hacke και του N.U. Unruh η ζωή σε μια δυστοπική νησίδα Δύσης, περικυκλωμένη από ένα εχθρικό καθεστώς.

Για να κατανοήσει κάποιος τους Einsturzende Neubauten πρέπει να τους βάλει στο σωστό πλαίσιο. Είναι παιδιά μιας Δυτικής Γερμανίας που ευημερούσε αλλά ταυτόχρονα είχε βαθιά ιστορικά τραύματα τόσο από τις μνήμες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου όσο και από τον διαχωρισμό της. Επίσης, οι Neubauten γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στο Βερολίνο του Τείχους, των βιομηχανικών ερειπίων, της ψυχροπολεμικής παράνοιας και, στην πορεία, της ταχύτατης δυτικοποίησης της ανατολικής πλευράς της πόλης. Θυμηθείτε λίγο την “τριλογία του Βερολίνου” του David Bowie και θα συνειδητοποιήσετε ότι η πιο αντιπροσωπευτική μουσική αυτής της Μητρόπολης είναι κατά βάση ψυχρή και δυσοίωνη. Κανένας κάτοικος της δεν θα μπορούσε, στη δεκαετία του 1970 και του 1980, να γράψει ένα τραγούδι γι’ αυτήν σαν, ας πούμε, το “Waterloo Sunset” που έγραψε ο Ray Davies για το Λονδίνο. Συνεπώς, οι Einsturzende Neubauten και η αισθητική τους όχι μόνο δεν θα μπορούσαν να έχουν γεννηθεί κάπου αλλού, αλλά ήταν και παραμένουν ένα ζωτικό κύτταρο του Βερολίνου.

Δεν είναι όμως μόνο η ιστορία και η ατμόσφαιρα αλλά και η αρχιτεκτονική του Βερολίνου που σημάδεψε και θεμελίωσε την οπτική των Einsturzende Neubauten. Τα κτίρια της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και της εποχής των Ναζί, τα κομμουνιστικά “παλάτια του λαού”, οι υπερκατασκευές της καπιταλιστικής δύσης και, μετά την πτώση του Τείχους, το ολικό λίφτινγκ της πόλης χρησιμοποιήθηκαν από τους Neubauten ως σύμβολα, ενώ τα πεταμένα αντικείμενα που έβρισκαν στα ερείπια της πόλης ήταν αυτά που τους έδωσαν την ξεχωριστή μουσική ταυτότητα τους.

Το όνομα τους, άλλωστε, δεν είναι τυχαίο και, εντελώς συμπτωματικά, η πρώτη συναυλία τους, τον Απρίλιο του 1980, σχεδόν συνέπεσε χρονικά με την κατάρρευση της οροφής του Kongresshalle, ενός φαραωνικού κτιρίου το οποίο κατασκευάστηκε με αμερικάνικα κεφάλαια και σκοπό να αποδείξει ποιος υπερείχε στο διχοτομημένο Βερολίνο.

neubauten2

Στην 451 σελίδων  διατριβή της με τίτλο “Evading Do-Re-Mi. Destruction And Utopia: A Study Of Einsturzende Neubauten” η διδάκτορας του πανεπιστημίου του Chester, Jennifer Shryane εξηγεί ότι το όνομα του συγκροτήματος έχει μια σημαντική πολιτική ανάγνωση. “Μετά την κατασκευή του Τείχους, το Kreuzberg που βρισκόταν στην αμερικάνικη ζώνη εγκαταλείφθηκε από τη μεσαία τάξη και τις επιχειρήσεις. Αυτά τα παραμελημένα κτίρια και όσα είχαν καταστροφές από τους βομβαρδισμούς έγιναν καταφύγια για την αναπτυσσόμενη εναλλακτική σκηνή. Στα 70’s και τα 80’s έγιναν πολλές συγκρούσεις μεταξύ της αστυνομίας, η οποία δρούσε για λογαριασμό των επενδυτών που ήθελαν να χτίσουν καινούργια και ακριβά κτίρια, και των καταληψιών. Οι Neubauten ήταν μέλη αυτής της κοινότητας” γράφει στη διατριβή της και εξηγεί ότι από τη στιγμή που, σύμφωνα με τον Georges Bataille,  η αρχιτεκτονική είναι έργο του νικητή και του καταπιεστή “κάθε χτύπημα σε αυτή ήταν μια επίθεση στον αυταρχισμό”.

Αυτό το μεταφορικό αντάρτικο πόλης είναι εμφανές στο οπισθόφυλλο του “Kollaps”. “Ο μαυροντυμένος Bargeld, ο οποίος είναι ανάμεσα στον Einheit και τον Unruh στέκονται προσοχή ανάμεσα  στους πύργους του Ολυμπιακού Σταδίου, το οποίο σχετίζεται άμεσα με τους Ναζί. Στα πόδια τους έχουν τοποθετήσει τελετουργικά τα αντικείμενα που βρήκαν στα εγκαταλειμμένα κτίρια και χρησιμοποίησαν στο δίσκο. Μοιάζουν με λάφυρα από τη μάχη, έτοιμα να ανοίξουν πυρ στα αυτιά των ακροατών και στις αρχιτεκτονικές κατασκευές της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας. Όπως δείχνει η φωτογραφία του “Kollaps”, για τους Neubauten ο καλύτερος τρόπος επίθεσης στα κτίρια που αποπνέουν ισχύ είναι μέσω της μουσικής και κατ’ επέκταση του θορύβου και του οδυνηρού ακούσματος” γράφει η Jennifer Shryane.

neubautenin1

Η αρχιτεκτονική είναι πολύ αναγνωρίσιμο leitmotif στην καριέρα των Einsturzende Neubauten. Ο πρώτος δίσκος του project “Musterhaus” λέγεται “Anarchitektur” και οι συλλογές τους έχουν τίτλο “Strategies Against Architecture”. “Πιο σημαντική από όλες είναι η φράση ‘Architektur Ist Geiselnahme’, o τίτλος μιας σύνθεσης στην οποία επανέρχονται συνέχεια… Η αρχιτεκτονική ως μεταφορά εντοπίζεται στη φιλοσοφία της κατάρρευσης των στενών οριζόντων και των φορμουλαϊκών μουσικών δομών. Η αρχιτεκτονική ως παράσταση εμφανίζεται στην επιλογή ασυνήθιστων χώρων για τις εμφανίσεις τους και στη χρήση των αντικειμένων που βρέθηκαν πεταμένα σε εγκαταλειμμένους χώρους. Τέλος, η αρχιτεκτονική ως υλικό τέχνης εμφανίζεται στα ηχοτοπία των Neubauten και στους ίδιους τους στίχους οι οποίοι κάνουν αναφορές σε κτίρια, τείχη και κυβερνητικές κατασκευές” σημειώνει η Jennifer Shryane.

Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της ιστορίας των Einsturzende Neubauten ήταν η συναυλία που έδωσαν το 2004 στο Palast Der Republik, το κοινοβούλιο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Για άλλη μια φορά χρησιμοποίησαν ένα κτίριο – σημείο αναφοράς της πόλης ως ανατρεπτικό σκηνικό. “Ήταν ένα πετυχημένο πείραμα αυτοοργάνωσης. Οι οπαδοί μας έφερναν εξοπλισμό στις 5 το πρωί, ένα κορίτσι μας ρώτησε τι θα γίνει με το catering και αν θέλαμε να μας φτιάξει τσάι. Ήταν ένα από τα highlights της καριέρας μας. Δεν είχαμε εισιτήριο, δεν υπήρχε security, δεν κάναμε τίποτα όπως θα έπρεπε να γίνει» είπε ο Blixa Bargeld σε συνέντευξη του στο Quietus. Και φυσικά, όπως συνέβη και με το πρώτο κτίριο που συνδέθηκε με την ιστορία των Neubauten, έτσι και το Palast Der Republik κατεδαφίστηκε λίγο καιρό αργότερα.

neubauten3

Ο Blixa Bargeld, πάντως, προτιμά το Βερολίνο της δεκαετίας του 1970 και του 1980 από τη σημερινή φιλική για τον τουρίστα μεγαλούπολη. Σε συνέντευξη του στον Independent είχε πει: “Αντιλαμβάνομαι ότι είναι φτιαγμένη για να μην έχει νόημα. Είναι φτιαγμένη για να εξαφανιστεί ένα μέρος της ιστορίας της. Την καλύπτουν όπως μια star του Hollywood βάζει περισσότερο make up για να μην φαίνονται οι ρυτίδες της”.

Στέλιος Βογιατζάκης

Ο Στέλιος Βογιατζάκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1973. Σπούδασε δημοσιογραφία έχοντας σκοπό να περάσει τη ζωή του γράφοντας για μουσική. Στα επόμενα 20 χρόνια, τα περισσότερα εκ των οποίων είναι συντάκτης στο Έθνος, έγραψε για τα πάντα αλλά ποτέ για μουσική. Του αρέσουν οι Grand Magus αλλά και οι Take That, ο HP Lovecraft αλλά και η JK Rowling, Επίσης, δεν κουράζεται να κάνει χιλιάδες περιττά πράγματα στο Internet.