Rock català: To ροκ που κρατάει τη σημαία της Καταλονίας ψηλά και ειρηνικά

ΆΝΤΑ ΛΕΙΒΑΔΑ
Posted on Νοέμβριος 09, 2017, 8:30 πμ
52 secs

Αν η μόνη σου επαφή με την πρωταγωνίστρια στα διεθνή νέα του τελευταίου μήνα, Καταλονία, είναι η Βαρκελώνη, πιθανώς να μην έχεις συνειδητοποιήσει τον έντονα διαφορετικό χαρακτήρα της ισπανικής επαρχίας που ζητάει με πάθος την ανεξαρτητοποίησή της από τη Μαδρίτη. Στη Βαρκελώνη, μέχρι και οι Estelada, η σημαία της ανεξάρτητης Καταλονίας, έχει πρόσωπο τουριστικό. Το διαφορετικό της Καταλονίας προβάλλεται μέσα από φανέλες του Μέσι που τρέχουν να αγοράσουν κυρίως οι τουρίστες από τις ασιατικές χώρες, ενώ στο γενικότερο πλαίσιο της βιομηχανίας του τουρισμού θα βρεις βεντάλιες με ταύρους, παραδοσιακές παέλιες, στολές για φλαμένκο, τις λεγόμενες σεβιλιάνες και πολλά άλλα. Πράγματα που ουδεμία σχέση δεν έχουν στην ουσία με την πιο πλούσια και περήφανη περιοχή της Ισπανίας. Όταν ετοιμάζεσαι να μείνεις εδώ, ακούς πολλά από τρίτους. Ακούς πως οι Καταλανοί είναι τσιγκούνηδες, ακούς πως όχι μόνο δεν μιλάνε Αγγλικά αλλά δε μιλάνε ούτε Ισπανικά και πολλά άλλα που καμία σχέση δεν έχουν με την πραγματικότητα.

Αυτό που όντως συμβαίνει είναι ότι εδώ δεν είναι Ισπανία. Χωρίς να σημαίνει απαραίτητα ότι είναι άλλο κράτος, μιας και οι μισοί Καταλανοί δε θέλουν να αποχωριστούν τη χώρα που θεωρούν κομμάτι του εαυτού τους. Όλοι όμως συμφωνούν ότι εδώ είναι κάτι ξεχωριστό. Όπως και πολλές ακόμα περιοχές της πλούσιας σε πολιτισμούς και διαφορετικότητες χώρας της Ιβηρικής, η Καταλονία έχει το δικό της χαρακτήρα που δεν έχει καμία σχέση με σεβιλιάνες, ταύρους και παέλιες.

Tο Κοινοβούλιο της Καταλονίας, χρηματοδοτούσε τη δεκαετία του ’80 ροκ μπάντες με την προϋπόθεση να γράφουν στα καταλανικά.

Εδώ το σύμβολο είναι ο γάιδαρος και όχι ο ταύρος. Γιατί; Κάποιοι λένε πως επιλέχθηκε γιατί συμβολίζει την εργατικότητα και την υπομονή των Καταλανών. Άλλοι λένε πως επιλέχθηκε για να χλευάσει την υπόλοιπη Ισπανία και τους ταύρους της. Εδώ, άλλωστε, οι ταυρομαχίες απαγορεύονται. Εδώ, τρώνε pan amb tomate, calçots και caragols. Εδώ, από το 18ο αιώνα ακόμα χτίζουν castellers, ανθρώπινους πύργους  που θυμούνται το παρελθόν, την κληρονομιά και τονίζουν την εμπιστοσύνη, την ομαδικότητα και την κοινή προσπάθεια για ένα καλό αποτέλεσμα. Εδώ, χορεύουν sardanas, χορό που στη μορφή μοιάζει με τον τρόπο που πιάνονται οι Έλληνες σε κύκλο στους δικούς μας παραδοσιακούς χορούς.

Εδώ, δεν γιορτάζουν την ημέρα των ερωτευμένων στις 14 Φεβρουαρίου, αλλά στις 23 Απριλίου, την ημέρα του Sant Jordi του προστάτη της Καταλονίας και κάνουν δώρα μόνο λουλούδια και βιβλία. Εδώ, μιλάνε καταλανικά. Οι περισσότεροι το προτιμούν, αλλά ουδείς, χωρίς εξαιρέσεις, θα φανεί αγενής απαντώντας στα καταλανικά αν του μιλήσεις στα ισπανικά. Άλλωστε σε σχέση με άλλες περιοχές της Ισπανίας, οι κάτοικοι της Καταλονία έχουν πιθανώς και από τα καλύτερα επίπεδα αγγλικών. Ίσως ακριβώς επειδή οι άνθρωποι είναι συνηθισμένοι από τη μέρα που γεννιούνται να ακούν και να μιλούν ήδη δύο γλώσσες.

Και ναι, τα καταλανικά είναι γλώσσα. Δεν είναι διάλεκτος, δεν είναι διαφορετική προφορά της Ισπανικής. Είναι γλώσσα που πολλές φορές μοιάζει περισσότερο με τα γαλλικά και τα ιταλικά και πολύ λιγότερο με τα ισπανικά. Και όπου υπάρχει ξεχωριστή γλώσσα, υπάρχει ξεχωριστό έθνος ή έστω γένος. Αν οι Καταλανοί έχουν μία ιδιαίτερη επιμονή να μιλάνε στη γλώσσα τους τα τελευταία χρόνια, αυτό έχει να κάνει με το γεγονός πως όσα χρόνια βρισκόταν στην εξουσία ο Ισπανός δικτάτορας και οπαδός του Χίτλερ, Φράνκο, από το 1939 έως το 1975 δηλαδή (να σημειωθεί πως ο Φράνκο δεν ανατράπηκε, αλλά πέθανε στα 82 του), η καταλανική γλώσσα απαγορεύτηκε. Οι Καταλανοί απαγορευόταν να τη μαθαίνουν στα σχολεία τους ή να τη μιλάνε στη δημόσια ζωή και έτσι σταδιακά η γλώσσα απέκτησε πολλές περισσότερες επιρροές από τα Ισπανικά απ’ ό,τι είχε πριν από τα χρόνια του Φράνκο. Επίσης, μιας και απαγορευόταν να ομιλείται, ως είναι λογικό και η χρήση της γλώσσας στη μουσική έμεινε σε αρχαϊκό στάδιο παρότι ο κόσμος προχωρούσε σε μοντέρνα και μεταμοντέρνα μουσικά κινήματα. Μέχρι και τα 70s, τα καταλανικά ήταν μία γλώσσα που μπορούσε να βρει κάποιος μόνο σε παραδοσιακά τραγούδια μιας άλλης εποχής.

Η γλώσσα ήταν αυτό που βοήθησε όλα αυτά τα συγκροτήματα να κάνουν το τεράστιο μπαμ

Πράγμα που μας φέρνει στο θέμα μας. Αν μιλήσεις με ντόπιους για τη μουσική και τους αναφέρεις πως ακούς ροκ ή κάτι παρόμοιο, όλοι σπεύδουν να σε συμβουλέψουν να ακούσεις αυτό που αποκαλούν rock català, καταλανική ροκ με άλλα λόγια. Με μία πρώτη επαφή με τη λεγόμενη αυτή ροκ αντιλαμβάνεσαι πως ίσως να μην είναι τόσο κοντά στα ευρωπαϊκά ροκ ακούσματα των Rolling Stones ή των Deep Purple. Είναι πιο εύπεπτη ροκ θα λέγαμε που ίσως κάποιοι χεβιμεταλάδες να χαρακτήριζαν ως ποπ χαζοτράγουδα. Το είδος αυτό ξεκίνησε στα 80s, μερικά χρόνια δηλαδή μετά το θάνατο του Φράνκο, σαν συνέχεια της Nova Cançó, ενός μουσικού κινήματος που προσπαθούσε να προωθήσει την καταλανική γλώσσα στη μουσική τα χρόνια της δικτατορίας.

Η rock català στον ορισμό της περιλαμβάνει πολλά είδη μουσικής, αλλά μία μόνο γλώσσα. Την καταλανική. Σε μία προσπάθεια, λοιπόν, να δημιουργηθούν σύγχρονα, δημοφιλή τραγούδια που θα χρησιμοποιούσαν την καταλανική γλώσσα, η Generalitat της Καταλονίας, το Κοινοβούλιο δηλαδή, χρηματοδοτούσε τη δεκαετία του ’80 ροκ μπάντες με την προϋπόθεση να γράφουν στα καταλανικά. Αυτό έδωσε ώθηση, όπως είναι λογικό, σε πολλές ταλαντούχες μπάντες που άφησαν ιστορία στη μουσική σκηνή της περιοχής. Sau, Sopa de Cabra, Els Pets, Lax n’ Busto, και οι heavy metal Sangtraït αποτέλεσαν μουσικά γκρουπ που θριάμβευσαν στην Καταλονία τη δεκαετία του ’80 αλλά και του ’90.

Για να πάρω μία καλύτερη ιδέα για τους λόγους που τα γκρουπ αυτά άφησαν εποχή σε μία χώρα του κόσμου που δεν τα πάει τόσο καλά με την κλασσική ροκ μουσική, ήρθα σε επαφή με μία τοπική μπάντα της περιοχής όπου βρίσκομαι, η οποία έχει επιβιβαστεί σε ένα αρκετά γρήγορο τρένο για το δικό της μουσικό ταξίδι το οποίο έχει ξεκινήσει με τους καλύτερους οιωνούς. Μιλάω με τον τραγουδιστή και τον κιθαρίστα της Septima Trastada, μιας μπάντας που αποτελείται από 9 μέλη και που ειδικεύεται σε ένα είδος rumba fusion που επίσης έχει μεγάλη πέραση στην Καταλονία. Όταν τους ζητάω να μου μιλήσουν για την επιτυχία των γκρουπ της καταλανικής ροκ και αν πιστεύουν πως οφειλόταν στη γλώσσα περισσότερο από τη μουσική είναι και οι δύο ξεκάθαροι.
«Η γλώσσα ήταν αυτό που βοήθησε όλα αυτά τα συγκροτήματα να κάνουν το τεράστιο μπαμ» μου λένε. «Χωρίς αυτό να σημαίνει πως η μουσική δεν ήταν καλή», συμπληρώνουν. Βλέπουν τη rock catalana σα συνέχεια καλλιτεχνών όπως ο Lluis Llach, ο οποίος πολιτεύεται και στο καταλανικό κοινοβούλιο, καλλιτέχνης που «πολέμησε» το Φράνκο μέσα από τα τραγούδια του.

Τα γκρουπ των 80s και 90s, μου λένε, ίσως δεν είχαν την επιτακτική ανάγκη να μιλήσουν ενάντια στην καταπίεση μιας και ο Φράνκο ήταν νεκρός, αλλά με τη χρήση της γλώσσας και με την αναφορά σε όλα αυτά τα έθιμα, τις περιοχές και τις πολιτιστικές διαφορές και ιδιοσυγκρασίες που κάνουν την Καταλονία ξεχωριστή, μιλούσαν για την ελευθερία και την περηφάνια για την καταγωγή τους, κάτι που κάνουν και πολλά σύγχρονα μουσικά συγκροτήματα που συνεχίζουν την παράδοση αυτή όπως οι Txarango και Pegatina.

Είναι σαν η μουσική και η απόφαση να δημιουργείς στα καταλανικά, μου εξηγούν, να υπερασπίζεται την Καταλονία σα ξεχωριστή χώρα με τον πιο ειρηνικό τρόπο, μία ανάγκη που υπάρχει μέχρι και σήμερα λόγω της όλης κατάστασης.
Αυτό το σχόλιο με οδηγεί στο να τους ρωτήσω γιατί οι ίδιοι, ο Joan και ο Albert , δύο πολύ καταλανικά ονόματα, δεν γράφουν στα καταλανικά. Ο Albert μου απαντάει με την εξής αποστομωτική απάντηση. «Τα ισπανικά είναι η γλώσσα που επικοινωνώ», μου λέει, «για πολλούς λόγους όταν εμπνέομαι για ένα τραγούδι η αυτόματη αντίδρασή μου είναι να γράψω στα ισπανικά. Αυτό δεν με κάνει λιγότερο Καταλανό, βέβαια».

Όσο για τους ίδιους… Έχουν κυκλοφορήσει ένα δίσκο με τον τίτλο «Potaje». Όταν ρωτάω τι σημαίνει μου εξηγούν πως είναι ένα φαγητό με πολλά υλικά από διάφορα μέρη της Ισπανίας. Ακριβώς όπως το συγκρότημά τους που αποτελείται από 9 μουσικούς. Με πολύ όρεξη όλοι τους, προτιμούν να παίζουν σε φεστιβάλ γιατί εκεί υπάρχει η ευκαιρία να εμφανίζονται με όλους τους μουσικούς του γκρουπ και φυσικά να τους βλέπει και να τους ακούει περισσότερος κόσμος. Γενικά έχουν παίξει, όμως, από pubs μέχρι συναυλιακές αίθουσες με 400-500 άτομα στη Βαρκελώνη που είναι και ο φετινός τους στόχος, αλλά και στο δρόμο.


Κάτι που, όπως μου λένε, θέλουν πολύ να ξανακάνουν μιας και οι περισσότεροι άνθρωποι στην πόλη τους αναγνωρίζουν και τους χαιρετάνε από τις ημέρες που παίζανε στον πιο εμπορικό δρόμο της περιοχής. Η αλήθεια είναι ότι στη μία ώρα που διήρκεσε η συνάντησή μας δε σταμάτησαν να χαιρετάνε και να μιλάνε σε κόσμο που τους πλησίαζε από μακριά. Όταν τους ρωτάω τι ονειρεύονται για το μέλλον, «να μπορέσουμε να αφοσιωθούμε σε αυτό, να μη χρειάζεται να κάνουμε άλλες δουλειές για να προσεγγίζουμε τη μουσική μας όσο πιο επαγγελματικά και σοβαρά γίνεται». Όσο για το τι εύχονται για την Καταλονία «ευχόμαστε να βελτιωθεί η κατάσταση, να σταματήσει αυτή η τεράστια σύγκρουση και ένταση διαφορετικών γνωμών. Επίσης, πέρα από το τι μπορεί εμείς προσωπικά να θέλουμε για την Καταλονία, ευχόμαστε να σταματήσει αυτή η αδικία ενάντια σε κόσμο που διαμαρτύρεται ειρηνικά. Αλλά επίσης να σταματήσει και αυτή η κόντρα ανάμεσα σε κόσμο που απλώς σκέφτεται διαφορετικά». «Στην πραγματικότητα θέλουμε το καλύτερο για την Καταλονία», μου λένε, «είτε αυτό θα λέγεται Ισπανία είτε Δημοκρατία της Καταλονίας».

Το σίγουρο είναι πως η κατάσταση αυτή τους πονάει και είναι πολύ φανερό μόλις η κουβέντα σοβαρεύει. Γι’ αυτό και κάπου εκεί, αφού μου χαρίζουν το δίσκο τους, με ρωτάνε πώς θα έλεγα στα ελληνικά το όνομα του γκρουπ τους, La Septima Trastada. Η Έβδομη Αταξία τους λέω. Και εύχομαι όλη αυτή η πολιτική και κοινωνική αταξία να σταματήσει γρήγορα γιατί οι Καταλανοί είναι ένας λαός ειρηνικός, όπως τους αρέσει να λένε, που είναι καλύτεροι στη μουσική παρά στη σύγκρουση.

ΆΝΤΑ ΛΕΙΒΑΔΑ
Μεταπτυχιακή φοιτητρια στις αγγλοφωνες λογοτεχνίες με αδυναμία σε οτιδήποτε αμερικάνικο. Χόμπι της το cinema και το daydreaming… Αγαπημένη ταινία το Pulp Fiction. Αγαπημένη ταινία στην πραγματικότητα, το Breakfast at Tiffany’s. Εύχεται να κατασκηνώσει κάποτε έξω από το Kodak Theater. Ενθουσιάζεται με μια καλή ταινία του Tarantino αλλά και με ένα juicy χολιγουντιανό κουτσομπολιό. Είναι trivia freak!!!